Je kind heeft moeite met lezen. Het leest langzamer dan klasgenoten, maakt veel fouten of vindt het lastig om woorden vlot te herkennen. Misschien oefent je kind regelmatig thuis, maar blijven de resultaten achter. Als ouder vraag je je dan al snel af: hoort dit bij de ontwikkeling van mijn kind, is er sprake van een leesachterstand of kan dyslexie de oorzaak zijn?
Het verschil tussen dyslexie of een leesachterstand is niet altijd direct duidelijk. Beide kunnen ervoor zorgen dat een kind moeite heeft met lezen. Toch zijn er belangrijke verschillen. In deze blog lees je wat een leesachterstand en dyslexie betekenen, welke signalen je kunt herkennen en wanneer het verstandig is om verder te kijken.
Wat is een leesachterstand?
Een leesachterstand betekent dat een kind minder ver is in de ontwikkeling van de leesvaardigheid dan je op basis van de leeftijd, het leerjaar en het onderwijs zou verwachten. Het kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met het herkennen van letters, het samenvoegen van klanken of het vlot lezen van woorden.
Een leesachterstand kan verschillende oorzaken hebben. Sommige kinderen hebben meer tijd nodig om het lezen onder de knie te krijgen. Andere kinderen hebben onvoldoende of niet de juiste instructie gehad, hebben een periode gemist op school of hebben extra oefening nodig om bepaalde vaardigheden te automatiseren.
Ook factoren zoals concentratieproblemen, taalproblemen, spanning of weinig leeservaring kunnen een rol spelen.
Welke signalen wijzen op een leesachterstand?
Een leesachterstand kan zich op verschillende manieren uiten. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je kind:
- Letters en klanken nog moeilijk aan elkaar koppelt.
- Woorden langzaam of hakkelend leest.
- Regelmatig woorden overslaat of verkeerd leest.
- Veel tijd nodig heeft om een tekst uit te lezen.
- Moeite heeft met het begrijpen van een tekst doordat het lezen veel aandacht vraagt.
- Beter gaat lezen wanneer het extra uitleg en gerichte oefening krijgt.
Een leesachterstand betekent niet automatisch dat er sprake is van dyslexie. Het is belangrijk om te kijken naar de ontwikkeling van het kind, de geboden begeleiding en de vooruitgang die het maakt.
Wat is dyslexie?
Dyslexie is een leerstoornis waarbij kinderen hardnekkige problemen ervaren met het leren lezen en vaak ook met spelling. Het technisch lezen van woorden verloopt bijvoorbeeld langzaam of onnauwkeurig, ook wanneer het kind voldoende onderwijs en gerichte oefening heeft gekregen.
Bij dyslexie kost het meer moeite om letters aan klanken te koppelen, woorden vlot te herkennen en de spelling van woorden te onthouden. De problemen blijven bestaan, ook wanneer een kind veel oefent en gemotiveerd is om vooruit te komen.
Dyslexie heeft niets te maken met luiheid of een gebrek aan intelligentie. Een kind kan goed begrijpen wat er wordt verteld, creatief zijn en mondeling sterk presteren, terwijl lezen en spellen veel moeite kosten.
Welke signalen kunnen wijzen op dyslexie?
De kenmerken van dyslexie verschillen per kind en kunnen veranderen naarmate een kind ouder wordt. Mogelijke signalen zijn:
- Het tempo van lezen blijft langzaam en kost veel inspanning.
- Je kind maakt veel fouten bij het lezen van woorden, voegt woorden toe of slaat woorden over tijdens het lezen.
- Het kind blijft woorden fout schrijven, ondanks extra begeleiding en oefening.
- Je kind heeft moeite met het herkennen van klanken in woorden.
- Ondanks extra oefening blijft de leesontwikkeling achter.
- Je kind vermijdt leesopdrachten of krijgt steeds minder plezier in lezen.
- Lezen en spelling kosten zoveel energie dat er minder aandacht overblijft voor andere schooltaken.
Eén of meerdere signalen betekenen niet automatisch dat je kind dyslexie heeft. Het gaat vooral om het patroon van de problemen, de ernst en hardnekkigheid ervan en de ontwikkeling over een langere periode.
Wat is het verschil tussen dyslexie en een leesachterstand?
Het belangrijkste verschil zit in de aard en de hardnekkigheid van de leesproblemen. Bij een leesachterstand kan gerichte instructie en extra oefening voldoende helpen om de leesvaardigheid verder te ontwikkelen. Bij dyslexie blijven de problemen met lezen en vaak ook spelling hardnekkig bestaan, ondanks voldoende onderwijs en passende, gerichte begeleiding.
Het onderscheid is niet altijd eenvoudig te maken. Ook een kind met dyslexie kan vooruitgang boeken door extra te oefenen. Andersom betekent weinig vooruitgang niet automatisch dat er sprake is van dyslexie.
Hieronder zie je de belangrijkste verschillen op een rij.
Leesachterstand |
Dyslexie |
Het leesniveau blijft achter bij wat verwacht wordt. | Er zijn hardnekkige problemen met lezen en vaak ook spelling. |
Kan verschillende oorzaken hebben. | Er is sprake van een specifieke leerstoornis. |
Gerichte instructie en oefening kunnen helpen om de achterstand in te halen. | Extra oefenen kan helpen, maar de leesproblemen blijven vaak meer inspanning vragen. |
De ontwikkeling kan sterk verbeteren met passende ondersteuning. | De ontwikkeling vraagt vaak langdurige, gerichte ondersteuning en passende hulpmiddelen. |
Er is niet automatisch sprake van een leerstoornis. | Een zorgvuldig onderzoek is nodig om vast te stellen of er sprake is van dyslexie. |
Het is belangrijk om niet alleen naar de leesresultaten te kijken, maar ook naar de manier waarop je kind leert, de ondersteuning die het heeft gekregen en de vooruitgang die zichtbaar is.
Hoe weet je of je kind dyslexie heeft of een leesachterstand?
Als ouder kun je veel signalen herkennen, maar op basis van alleen het leesgedrag of de lage resultaten is het niet mogelijk om met zekerheid vast te stellen of er sprake is van dyslexie.
Daarom is het verstandig om eerst met de leerkracht te bespreken hoe de leesontwikkeling op school verloopt. Vraag welke onderdelen van het lezen moeilijk zijn, welke extra begeleiding je kind krijgt en hoeveel vooruitgang er zichtbaar is.
Ook de resultaten van toetsen en de ontwikkeling over meerdere meetmomenten kunnen belangrijke informatie geven. Wanneer de leesproblemen, ondanks gerichte ondersteuning, blijven bestaan, kan het zinvol zijn om te onderzoeken of dyslexie een rol speelt.
Wat kun je als ouder doen?
Je kunt je kind op verschillende manieren ondersteunen:
- Lees regelmatig samen. Kies boeken en teksten die aansluiten bij de leeftijd en interesses van je kind.
- Houd oefenen positief. Korte, overzichtelijke oefenmomenten kunnen prettiger zijn dan lange leessessies.
- Geef complimenten voor de inspanning. Laat merken dat vooruitgang belangrijker is dan foutloos lezen.
- Overleg met school. Vraag welke leesvaardigheden extra aandacht nodig hebben en welke begeleiding mogelijk is.
- Let op het zelfvertrouwen. Wanneer lezen steeds frustratie oplevert, is het belangrijk om daar aandacht aan te besteden.
Blijven de problemen bestaan? Dan kan het helpen om samen met school te bekijken welke vervolgstap passend is.
Wanneer is een dyslexie onderzoek zinvol?
Een dyslexie onderzoek kan zinvol zijn wanneer een kind langdurig moeite heeft met lezen en spelling en onvoldoende vooruitgang boekt ondanks gerichte begeleiding. Ook is er vaak sprake van een verschil in resultaten op de andere leergebieden.
Bij het beoordelen of onderzoek passend is, wordt gekeken naar de ernst van de lees- en spellingproblemen, de ontwikkeling over meerdere meetmomenten en de extra ondersteuning die het kind heeft gekregen.
Voor een dyslexie onderzoek gelden specifieke voorwaarden. De resultaten op technisch lezen en/of spelling moeten laag genoeg zijn. Daarnaast moet de hardnekkigheid van de problemen zijn aangetoond door middel van extra ingezette begeleiding (buiten de klas om). Voordat een onderzoek gestart kan worden, wordt er eerst een dossieronderzoek gedaan waarin wordt gekeken naar opeenvolgende toetsmomenten en de geboden extra begeleiding.
Mocht het kind in aanmerking komen voor een dyslexie onderzoek, dan worden er gedurende het onderzoek de lees- en spellingvaardigheden zorgvuldig in kaart gebracht. Ook kan worden gekeken naar onderliggende vaardigheden die van invloed zijn op het lezen en spellen. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt beoordeeld of er sprake is van dyslexie, welk advies passend is en voor welke compenserende maatregelen het kind in aanmerking komt.
Een onderzoek geeft niet alleen duidelijkheid over de oorzaak van de problemen, maar geeft ook praktische handvatten voor het kind, thuis en school.
Dyslexie onderzoek bij Praktijk Maltha
Bij Praktijk Maltha in Bilthoven kun je terecht voor een dyslexie onderzoek bij kinderen en jongeren van 4 t/m 18 jaar. Onze orthopedagogen en kind- en jeugdpsychologen kijken naar de lees- en spellingvaardigheden en de ontwikkeling van het kind. Daarbij kijken we verder dan alleen de toetsresultaten: we willen begrijpen waar de moeilijkheden vandaan komen en welke ondersteuning kan helpen.
Het traject begint met het verzamelen van achtergrondinformatie, zoals algemene vragen over de ontwikkeling, schoolresultaten en begeleiding die je kind al heeft gekregen. Tijdens het intakegesprek bespreken we de hulpvragen en geven we advies over de mogelijkheden. Wanneer een onderzoek passend is, volgt de testafname. Na het onderzoek bespreken we tijdens een nagesprek de resultaten waarna je het verslag ontvangt met praktische adviezen en een eventuele dyslexieverklaring. Je zoon of dochter ontvangt bij aanwezigheid van dyslexie een officiële dyslexieverklaring die de gehele schoolperiode geldig is.
Na het onderzoek kunnen we meedenken over passende begeleiding, zoals dyslexie begeleiding. Zo blijft het niet alleen bij duidelijkheid over de oorzaak, maar kijken we ook naar wat je kind nodig heeft om met meer vertrouwen verder te leren.
Woon je niet in de buurt van Bilthoven? Het intake- en eindgesprek kunnen online plaatsvinden. Voor de testafname komt je kind naar onze praktijk in Bilthoven.
Wil je weten of een dyslexie onderzoek bij jouw kind past? Neem dan gerust contact op met Praktijk Maltha. We denken graag met je mee over een passende vervolgstap.
