ADHD is een ontwikkelingsstoornis die invloed heeft op de concentratie, impulscontrole en het energieniveau. Kinderen met ADHD hebben vaak moeite om hun aandacht vast te houden, zijn snel afgeleid of juist voortdurend in beweging. Toch uit ADHD zich niet bij ieder kind op dezelfde manier. De kenmerken van ADHD kunnen sterk verschillen per persoon, waardoor het soms lastig is om te herkennen.
Wat zijn de belangrijkste kenmerken van ADHD?
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. De naam zegt het al: een tekort aan aandacht en een overmaat aan activiteit of impulsiviteit. Toch hoeft niet elk kind met ADHD druk te zijn, er zijn verschillende typen ADHD, die elk hun eigen symptomen en kenmerken hebben.
Verschillende soorten ADHD
Over het algemeen vallen de kenmerken onder drie hoofdcategorieën:
- Aandachtsproblemen
Kinderen met ADHD hebben vaak moeite om zich te concentreren op één taak. Ze dwalen snel af, verliezen spullen, of lijken niet te luisteren wanneer iemand tegen hen praat.- Moeite met het afronden van opdrachten
- Regelmatig slordigheidsfouten maken
- Snel afgeleid door geluiden of bewegingen in de omgeving
- Problemen met plannen of organiseren
- Hyperactiviteit
Sommige kinderen zijn voortdurend in beweging: ze wiebelen, friemelen of praten aan één stuk door. Stilzitten tijdens de les of aan tafel is vaak een uitdaging.- Altijd ‘aan’ staan of moeilijk tot rust komen
- Overmatig praten of bewegen
- Niet kunnen wachten op hun beurt
- Impulsieve reacties of acties
- Impulsiviteit
Kinderen met ADHD handelen vaak zonder na te denken over de gevolgen. Dit kan leiden tot botsingen met anderen of bijvoorbeeld problemen op school.- Antwoorden roepen zonder af te wachten
- Moeite met luisteren of het opvolgen van regels
- Snel boos of gefrustreerd reageren
Hoe herken je ADHD bij een kind?
Niet ieder druk of dromerig kind heeft ADHD. Pas wanneer de ADHD kenmerken het dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden, bijvoorbeeld op school of thuis, kan er sprake zijn van een stoornis.
Belangrijke ADHD symptomen bij kinderen zijn onder andere:
- Snel afgeleid raken tijdens het huiswerk
- Moeite met stilzitten of wachten
- Slecht overzicht houden over taken of afspraken
- Onrustig slapen of voortdurend ‘aan’ staan
- Problemen met zelfvertrouwen of emoties
Sommige kinderen met ADHD zijn niet druk, maar juist dromerig en snel afgeleid. Deze vorm wordt vaak ADHD, overwegend onoplettend type genoemd. Daardoor kan het lijken alsof het kind gewoon wat ‘in zichzelf gekeerd’ is, terwijl de concentratieproblemen wel degelijk impact hebben.
Heeft mijn kind ADHD?
Veel ouders vragen zich op een gegeven moment af: heeft mijn kind ADHD? Het antwoord is niet altijd eenvoudig, want veel gedragingen die bij ADHD passen, kunnen ook voorkomen bij kinderen zonder de stoornis. Druk gedrag, moeite met concentratie of impulsieve reacties kunnen bijvoorbeeld ook voortkomen uit spanning, overprikkeling of een leerprobleem.
Toch is het belangrijk om alert te zijn wanneer het gedrag van je kind langdurig aanhoudt en invloed heeft op schoolprestaties, vriendschappen of het zelfvertrouwen. In dat geval kan een ADHD onderzoek helpen om duidelijkheid te krijgen.
Het effect van ADHD op het dagelijks leven
De ADHD kenmerken bij kinderen hebben vaak invloed op verschillende levensgebieden. Op school kan het kind moeite hebben om instructies te volgen of taken af te ronden. Thuis kunnen de dagelijkse routines, zoals aankleden of eten, onrustig verlopen.
Daarnaast kunnen de emoties van een kind met ADHD intens zijn: boosheid, frustratie of verdriet kunnen snel oplopen. Ook het zelfvertrouwen kan onder druk komen te staan, zeker wanneer het kind merkt dat hij of zij ‘anders’ functioneert dan klasgenoten.
Met de juiste begeleiding leren kinderen echter omgaan met hun aandachts- en impulsiviteitsproblemen. Door inzicht te krijgen in hun sterke en zwakke kanten, kunnen ze beter functioneren op school én thuis.
Wat kun je als ouder doen?
Wanneer je kenmerken van ADHD herkent, is het belangrijk om niet direct te oordelen of te labelen. Bespreek je zorgen met de leerkracht of intern begeleider op school. Zij kunnen signalen bevestigen of aanvullen vanuit hun observaties.
Daarnaast kan het helpen om structuur aan te brengen in het dagelijks leven:
- Maak gebruik van vaste routines en duidelijke regels
- Geef opdrachten stap voor stap
- Beloon positief gedrag
- Zorg voor rustmomenten en voldoende beweging
Toch is professionele hulp vaak nodig om goed te begrijpen wat er speelt. Een uitgebreid ADHD onderzoek kan dan uitkomst bieden.
Hoe helpt OPM bij ADHD?
Bij Orthopedagogisch Praktijk Maltha (OPM) werken we met ervaren orthopedagogen en kinder- en jeugdpsychologen. Wij voeren professionele ADHD onderzoeken uit en bieden specialistische begeleiding. Wij gaan verder dan alleen het uitvoeren van het onderzoek.
Tijdens een onderzoek brengen we het gedrag, de ontwikkeling en het concentratievermogen van het kind zorgvuldig in kaart. Op basis daarvan geven we duidelijke handvatten voor ouders, school en het kind zelf.
Wanneer blijkt dat er sprake is van ADHD, helpen we met psycho-educatie en specialistische begeleiding, zodat het kind leert omgaan met de uitdagingen van ADHD en zijn of haar kwaliteiten optimaal kan benutten.
De juiste ondersteuning
ADHD is geen kwestie van ‘niet willen’, maar van ‘niet kunnen zonder de juiste ondersteuning’. Door de kenmerken van ADHD te herkennen en serieus te nemen, kun je als ouder een groot verschil maken. Vroegtijdige herkenning en onderzoek zorgen ervoor dat je kind de juiste begeleiding krijgt en met meer zelfvertrouwen de toekomst tegemoet gaat.
