Maakt je kind zich al dagen zorgen over een toets? Barst het regelmatig in tranen uit als iets niet direct lukt? Of zegt het vaak: “Ik kan dit toch niet”? Veel kinderen vinden school spannend, maar soms is er meer aan de hand. Als ouder is het niet altijd eenvoudig om faalangst bij je kind te herkennen.
Faalangst kan een grote invloed hebben op het zelfvertrouwen, de schoolprestaties én het plezier in leren. Hoe eerder je de signalen herkent, hoe sneller je je kind kunt helpen.
Wat is faalangst en hoe ontstaat het?
Faalangst is de angst om fouten te maken of niet goed genoeg te presteren. Een kind is vaak bang om anderen teleur te stellen of denkt dat het alleen waardevol is als alles perfect gaat.
Faalangst ontstaat meestal door een combinatie van factoren, zoals:
- een perfectionistische aanleg;
- hoge verwachtingen van zichzelf of de omgeving;
- negatieve ervaringen op school;
- veel vergelijken met klasgenoten;
- een gebrek aan zelfvertrouwen.
Niet ieder kind met faalangst laat dit duidelijk zien. Sommige kinderen trekken zich juist terug, terwijl anderen boos of verdrietig reageren.
Hoe uit faalangst zich in gedrag op school?
Op school zijn vaak de eerste signalen zichtbaar. Een kind met faalangst weet de stof soms goed, maar presteert tijdens een toets veel minder dan verwacht.
Je kunt onder andere letten op:
- veel spanning voor toetsen of spreekbeurten;
- blokkeren tijdens een toets;
- weinig vragen durven stellen;
- perfectionistisch werken en steeds willen verbeteren;
- bang zijn om fouten te maken;
- stil of teruggetrokken gedrag in de klas;
- juist druk of clownesk gedrag om onzekerheid te verbergen.
Leerkrachten zien soms alleen dat een leerling onzeker is, terwijl de onderliggende faalangst niet direct opvalt.
Hoe uit faalangst zich thuis en tijdens huiswerk?
Ook thuis kun je faalangst bij je kind herkennen. Huiswerk maken kan veel stress opleveren.
Veelvoorkomende signalen zijn:
- eindeloos uitstellen van huiswerk;
- snel gefrustreerd raken;
- veel bevestiging vragen;
- huilen of boos worden bij moeilijke opdrachten;
- uren bezig zijn met kleine opdrachten;
- steeds opnieuw willen controleren;
- zeggen: “Ik ben dom” of “Ik kan dit niet.”
Sommige kinderen vermijden schoolwerk helemaal, terwijl anderen juist extreem lang doorgaan omdat het nooit goed genoeg voelt.
Wat zijn fysieke signalen van faalangst?
Faalangst uit zich niet alleen in gedrag, maar ook lichamelijk. Vooral vlak voor een toets of presentatie kunnen klachten ontstaan.
Denk bijvoorbeeld aan:
- buikpijn;
- hoofdpijn;
- misselijkheid;
- slecht slapen;
- zweten;
- trillen;
- hartkloppingen;
- vermoeidheid.
Wanneer deze klachten regelmatig terugkomen rondom schoolmomenten, kan dat een belangrijk signaal zijn.
Wanneer is spanning normaal en wanneer is het faalangst?
Een beetje spanning is heel normaal. Sterker nog: gezonde spanning helpt vaak om goed te presteren.
Er is eerder sprake van faalangst wanneer:
- de angst erg groot is;
- de spanning langere tijd aanhoudt;
- schoolprestaties achteruitgaan;
- je kind situaties gaat vermijden;
- het dagelijks functioneren wordt beïnvloed.
Kortom: als de angst groter wordt dan de uitdaging zelf, is het verstandig om verder te kijken.
Wat kun je als ouder doen om je kind te helpen?
Als ouder kun je veel betekenen.
Probeer bijvoorbeeld:
- begrip te tonen voor de gevoelens van je kind;
- de nadruk te leggen op inzet in plaats van cijfers;
- fouten te zien als een kans om te leren;
- succeservaringen te creëren;
- realistische verwachtingen te hebben;
- je kind stap voor stap zelfstandigheid te laten ervaren.
Vermijd uitspraken als “Je hoeft toch niet zenuwachtig te zijn.” Hoewel goed bedoeld, voelt een kind zich hierdoor vaak niet begrepen.
Blijf vooral in gesprek en laat merken dat je achter je kind staat, ook als iets niet meteen lukt.
Wanneer is een faalangsttraining of onderzoek zinvol?
Blijft de spanning aanhouden of belemmert deze je kind op school of thuis? Dan kan professionele begeleiding helpen.
Een faalangsttraining leert kinderen onder andere:
- omgaan met spanning;
- meer zelfvertrouwen ontwikkelen;
- negatieve gedachten ombuigen;
- ontspanningstechnieken toepassen;
- beter omgaan met toetsen en presentaties.
Soms is aanvullend onderzoek wenselijk. Faalangst kan namelijk samengaan met bijvoorbeeld ADHD, dyslexie, hoogbegaafdheid of andere factoren die invloed hebben op het leren. Een onderzoek helpt om helder te krijgen wat er precies speelt, zodat de begeleiding goed kan aansluiten bij de behoeften van je kind.
Faalangst kind herkennen? Je hoeft het niet alleen te doen
Twijfel je of jouw zoon of dochter last heeft van faalangst? Hoe eerder je de signalen herkent, hoe groter de kans dat je kind weer met meer vertrouwen naar school gaat.
Wil je faalangst bij je kind herkennen en weten welke ondersteuning het beste past? Neem gerust contact op met Praktijk Maltha. Onze orthopedagogen denken graag met je mee en adviseren of een faalangst onderzoek of faalangsttraining passend is. Samen kijken we welke ondersteuning het beste past bij jouw kind.
Wellicht is dit artikel ook interessant om te lezen:
